Who's Online

We have 92 guests online

Login Form

ภูมิปัญญาที่ถูกลืม! ชาวนาแห้วทำ “น้ำผักสะทอน” ปรุงรสแทนน้ำปลา PDF Print E-mail
Written by Administrator   
Friday, 22 April 2016 02:31

 

 

ภูมิปัญญาวิถีท้องถิ่นหนึ่งเดียวในไทย ชาวบ้านใน ต.นาพึง อ.นาแห้ว นำ “ผักสะทอน” พืชพื้นบ้านต้มเคี่ยวทำน้ำผักสะทอนใช้ปรุงรสชาติอาหารแทนน้ำปลา เผยให้คุณค่าทางโภชนาการสูงแต่ไม่ได้รับส่งเสริมและเผยแพร่ในวงกว้างทั้งที่เป็นภูมิปัญญาสืบทอดกันมาแต่บรรพบุรุษ

“ผักสะทอน” เป็นพืชยืนต้นขึ้นตามพื้นที่ภูเขา ลำต้นสูง 15-20 เมตร ลักษณะเป็นพืชทรงพุ่ม แตกใบอ่อนในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ชาวบ้านนิยมนำใบอ่อนผักสะทอนมาหมักแล้วนำไปต้มไฟ เคี่ยวจนได้น้ำเป็นสีน้ำตาล เพื่อให้เป็นน้ำปลาจากพืชเรียกว่า น้ำผักสะทอน เก็บไว้ปรุงอาหารชนิดต่างๆ รสชาติอร่อย และมีคุณค่าทางอาหารมีโปรตีนและวิตามิน

นายระนอง พรมใจ อายุ 68 ปี บ้านเลขที่ 83 ม.1 ต.นาพึง อ.นาแห้ว จ.เลย เล่าว่า การนำใบผักสะทอนมาแปรรูปเป็นน้ำผักที่บ้านนาพึงนั้น จะนำเอาใบสะทอนมาตำด้วยครกให้ละเอียด จากนั้นนำไปหมักในโอ่ง 3-5 คืน แล้วกรองเอาน้ำมาต้มเคี่ยวจนข้น เป็นภูมิปัญญาดั้งเดิม เก็บไว้สำหรับปรุงอาหาร เช่น แกงอ่อม แกงคั่ว ส้มตำ น้ำพริก น้ำผักสะทอน มีคุณค่าทางอาหาร มีสารอาหารที่เป็นประโยชน์แก่ร่างกาย พูดง่ายๆ แทนผงชูรส แทนน้ำปลา แต่ทำมาจากผัก

นายเกียรติพงษ์ ตชวงษ์ ผู้อำนวยการ ททท.สำนักงานเลย กล่าวว่า วัฒนธรรมการกินน้ำผักสะทอนที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะท้องถิ่น โดยใช้พืชพื้นบ้านที่เกิดขึ้นในท้องถิ่นมาประกอบอาหาร หรือถนอมเป็นอาหารที่สามารถเก็บไว้รับประทานได้นาน ต้นผักสะท้อน เป็นไม้ยืนต้นตระกูลถั่วที่มีอายุยืนหลายร้อยปี ลักษณะทรงพุ่ม โดยจะแตกยอดอ่อนในเดือนมีนาคมถึงเมษายน

ทุกปีชาวบ้านนาพึงนิยมนำใบมาหมักและเคี่ยวด้วยกรรมวิธีที่สืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษนับร้อยปี เพื่อนำน้ำจากใบสะทอนมาปรุงรสอาหารเพิ่มรสชาติอาหารให้อร่อย อันเป็นเอกลักษณ์ของชาวบ้าน

การบริโภคน้ำผักสะทอน เกิดจากภูมิปัญญาของชาวบ้านในพื้นที่ซึ่งได้จากการนำใบสะทอนมาทำการหมักตามกรรมวิธีให้ได้น้ำปรุงรสที่ใช้แทนน้ำปลา หรือน้ำปลาร้า เนื่องจากบริเวณนี้เป็นพื้นที่ราบลุ่มภูเขา ไม่มีปลามากเหมือนในบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำ จึงต้องมีการใช้ภูมิปัญญาในการนำพันธุ์ผักพื้นบ้านมาทำการหมักเป็นน้ำปรุงรสทดแทน

โดยน้ำปรุงรสที่ได้จากการหมักใบสะทอน มีกลิ่นและสีเหมือนน้ำปลามาก จึงถือว่าน้ำปรุงรสจากใบสะทอนเป็นอาหารหมักพื้นบ้านชนิดหนึ่งที่มีการถ่ายทอดสืบต่อกันมายาวนาน

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันยังขาดการเผยแพร่ถึงคุณประโยชน์และคุณค่าทางโภชนาการ ทำให้น้ำผักสะทอนไม่ค่อยเป็นที่รู้จักและยังไม่ได้รับความนิยม หากไม่มีการเผยแพร่หรือเก็บรวบรวมองค์ความรู้และพัฒนากระบวนการผลิตเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพแล้ว น้ำผักสะทอนอาจกลายเป็นเพียงตำนานอาหารพื้นบ้านที่คนรุ่นหลังจะได้ยินเพียงการบอกเล่าต่อกันเท่านั้น

 

ที่มา : http://www.manager.co.th/Local/ViewNews.aspx?NewsID=9590000034548

 
ในระบบนี้ใช้งานได้ดีในบราวเซอร์ IE และ Firefox